Psychology (Tâm lý học) - Nguồn gốc cách vận hành xã hội

Bạn có biết:

• Trong Cuộc sống, có “Bác Sĩ Tâm lý” trợ giúp chúng ta khi chúng ta gặp khó khăn tâm lý bằng cách khơi gợi những tiềm năng trong chúng ta để giải quyết các vấn đề hoặc giúp đỡ chúng ta vượt qua cơn khủng hoảng mà chúng ta gặp phải trong cuộc sống.
• Trong Doanh nghiệp, có “Nhà Tư Vấn Tuyển Dụng” giúp các nhà quản lý doanh nghiệp đánh giá nhu cầu nhân lực tổ chức, nghiên cứu xác định các yêu cầu của vị trí tuyển dụng…
• Trong phòng chống tội phạm, có “Chuyên viên tâm lý tội phạm”, chuyên nghiên cứu tâm lý, hành vi phát sinh trong quá trình phạm tội của tội phạm để làm rõ động cơ, mục đích trong diễn biến và hậu quả của tâm lý hành vi của người phạm tội…

Hay đơn giản, đã bao giờ:

• Bạn bị mê hoặc bởi những điều bí ẩn trong thế giới tâm lý của con người?
• Bạn khao khát muốn được giải mã hiện tượng tâm lý kỳ bí trong đời sống nội tâm của những người xung quanh và ngay cả chính mình?

🡪 Đọc đến đây, chắc hẳn bạn đã biết SUNRISE Vietnam đang nói đến ngành nghề nào rồi đúng không?

🡪 Đáp án chính xác là PSYCHOLOGY – Tâm lý học.

Hôm nay, hãy cùng SUNRISE Vietnam tìm hiểu sâu hơn về Lĩnh Vực vừa Lạ vừa Quen, xem ngành nghề này rộng lớn và đa dạng, ảnh hưởng lên cuộc sống của chúng ta như thế nào nhé…

Tâm lý học có nguồn gốc từ đâu?

Tâm lý học (Psychology) có nguồn gốc từ Hy Lạp cổ đại. Từ “psychology” bắt nguồn từ hai từ tiếng Hy Lạp:

• “Psyche” nghĩa là linh hồn hoặc tâm trí,

• “Logos” nghĩa là học thuyết hoặc nghiên cứu.

Như vậy, psychology nguyên thủy có nghĩa là “nghiên cứu về tâm hồn”.

Trong thời kỳ cổ đại, các triết gia như Plato và Aristotle đã đặt nền móng cho tư tưởng tâm lý học khi bàn về bản chất của con người, nhận thức, trí nhớ và cảm xúc. Tuy nhiên, lúc đó tâm lý học vẫn được xem là một nhánh của triết học, chứ chưa phải là một ngành khoa học độc lập.

Đến cuối thế kỷ XIX, Tâm lý học mới chính thức được công nhận là một ngành khoa học riêng biệt. Cột mốc quan trọng là vào năm 1879, khi Wilhelm Wundt (người Đức) thành lập phòng thí nghiệm Tâm lý học đầu tiên tại Đại học Leipzig. Sự kiện này được xem là khởi đầu của Tâm lý học hiện đại, vì lần đầu tiên con người dùng phương pháp khoa học để nghiên cứu tâm trí và hành vi.

Psychology - Ngành tâm lý học là gì?

Tâm lý học (Psychology) là ngành khoa học chuyên nghiên cứu về tâm trí và hành vi của con người. Ngành này xem xét cách con người suy nghĩ, cảm nhận, hành động và phản ứng trước các yếu tố của môi trường sống. Mục tiêu của Tâm lý học là hiểu được bản chất của con người, từ đó giải thích vì sao mỗi cá nhân lại có cách ứng xử và cảm xúc khác nhau trong cùng một hoàn cảnh.

Ở góc nhìn học thuật, Psychology vừa mang tính khoa học thực nghiệm, vừa có yếu tố nghệ thuật trong việc thấu hiểu con người. Người học ngành này được trang bị kiến thức để đánh giá tác động của môi trường, xã hội, và yếu tố ngoại cảnh đến tâm lý cá nhân. Thông qua đó, họ rút ra các quy luật và nguyên tắc giúp dự đoán hoặc điều chỉnh hành vi, cảm xúc, tư duy.

Tâm lý học là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực liên ngành như y học, giáo dục, văn hóa, kinh tế hay chính trị. Mỗi hướng nghiên cứu đều tập trung vào việc khám phá bản chất nội tâm và động lực hành vi – từ quá trình nhận thức, cảm xúc, đến sự hình thành nhân cách và mối quan hệ xã hội. Chính sự giao thoa này khiến Tâm lý học trở thành ngành học đa dạng, luôn tiến hóa theo sự thay đổi của con người và xã hội hiện đại.

Những người làm việc trong lĩnh vực này được gọi là nhà tâm lý học (Psychologist). Họ có thể nghiên cứu, tư vấn hoặc ứng dụng kiến thức tâm lý để giải quyết vấn đề về hành vi, cảm xúc, học tập, nghề nghiệp hoặc sức khỏe tinh thần. Dù ở trường học, bệnh viện hay doanh nghiệp, tâm lý học luôn giữ vai trò quan trọng trong việc giúp con người hiểu bản thân, tương tác hài hòa với xã hội và phát triển bền vững.

Các phân ngành chính của Tâm Lý Học

Những người được gọi là nhà tâm lý học là người có chuyên môn về ứng dụng, nghiên cứu về hàn lâm ở lĩnh vực này.

Các nhà tâm lý thường chọn chuyên môn về một lĩnh vực cụ thể. Một số nhánh phổ biến trong tâm lý học như:

• Clinical Psychology – Tâm lý học lâm sàng
  • Là lĩnh vực rộng lớn nhất của Tâm Lý học
  • Chuyên nghiên cứu và ứng dụng những nguyên tắc và kết quả nghiên cứu tâm lý để đánh giá, chuẩn đoán và điều trị các bệnh nhân gặp các bệnh về tâm thần và cảm xúc.
• Abnormal Psychology – Tâm lý học dị thường
  • Giải quyết các vấn đề liên quan đến đánh giá, chuẩn đoán, điều trị và ngăn ngừa các bệnh rối loạn tâm thần.
  • Nhiều rối loạn tâm thần có thể gây đau đớn cho người bệnh và làm rối loạn chức năng các cơ quan trong cơ thể… như rối loạn khí sắc, lo âu, v.v…
• Biopsychology – Tâm lý sinh học
  • Còn có tên gọi khác: Khoa học Thần kinh về hành vi; Sinh tâm lý học; Tâm lý học Thần Kinh
  • Chuyên nghiên cứu về mối quan hệ giữa não bộ và hành vi, ví dụ như sự tác động của não bộ và hệ thần kinh lên suy nghĩ, cảm xúc và tâm trạng của con người.
• Cognitive Psychology – Tâm lý học nhận thức
  • Tìm hiểu quá trình hệ thần kinh mô tả suy nghĩ của con người như giải quyết vấn đề, ra quyết định, ngôn ngữ, trí thông minh và sự tập trung…
• Developmental Psychology – Tâm lý học phát triển
  • Nghiên cứu sự phát triển về mặt thể chất và nhận thức xuất hiện trong các giai đoạn của cuộc đời
  • Đối tượng thường được nghiên cứu: trẻ sơ sinh, trẻ em, trẻ vị thành niên hoặc chăm sóc người cao tuổi…
• Experimental Psychology – Tâm lý học thực nghiệm
  • Được xem là ngành đặc thù trong tâm lý học
  • Sử dụng các phương pháp khoa học để nghiên cứu một loạt các hiện tượng tâm lý và hành vi của con người
  • Các phương pháp thường được sử dụng: Thí nghiệm, nghiên cứu tính tương quan, nghiên cứu tình huống và quan sát tự nhiên
• Forensic Psychology – Tâm lý học pháp y
  • Ứng dụng các nguyên lý trong tâm lý học vào các vấn đề pháp lý.
  • Nghiên cứu các hành vi tội phạm và định hướng chữa trị, hoặc làm việc trực tiếp trong hệ thống tòa án.
• Health Psychology – Tâm lý học sức khỏe
  • Tập trung vào việc tìm hiểu sự ảnh hưởng của các yếu tố tâm lý, sinh học, xã hội và môi trường lên sức khoẻ và việc giữ gìn sức khoẻ.
• Industrial – Organizational Psychology – Tâm lý học công nghiệp và tổ chức
  • Áp dụng các nguyên tắc tâm lý để nghiên cứu về các vấn đề tại các công ty tổ chức như hiệu suất và hành vi làm việc.
• Personality Psychology – Tâm lý học nhân cách
  • Nghiên cứu các đặc điểm tư duy, cảm xúc và hành vi tạo nên nét tính cách khác biệt của từng cá nhân.
• Social Psychology – Tâm lý học xã hội
  • Nghiên cứu các dạng hành vi xã hội, bao gồm cách thức mỗi người tự hình dung về bản thân và những hành vi diễn ra khi tương tác với người khác
• School Psychology – Tâm lý học đường
  • Giúp đỡ trẻ em, học sinh giải quyết các vấn đề cảm xúc, hòa nhập nơi trường lớp và hỗ trợ vấn đề học tập.

Bạn có phải là người phù hợp với ngành Psychology?

Tâm lý học là một ngành học đặc thù chuyên nghiên cứu thế giới ẩn sâu, phức tạp trong tâm trí con người. Vì thế, các nhà tâm lý học phải sử dụng phương pháp khoa học để thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu một cách khách quan và chính xác.

Do đó để trở thành một nhà Tâm lý học bạn cần phải có những tố chất sau:

• Cân bằng cảm xúc:

Nhà tâm lý học thường xuyên tương tác nhiều với con người để giải quyết các vấn đề của họ. Việc bạn phải gặp gỡ với nhiều khách hàng đa dạng, đòi hỏi bạn phải giữ được sự bình tĩnh và thái độ trung lập để tránh việc tâm lý bản thân bị tác động bởi yếu tố bên ngoài.

• Giao tiếp tốt:

Thể hiện sự đồng cảm được coi là rất quan trọng khi bạn đang cố gắng để có được sự tin tưởng của khách hàng. Giao tiếp chính là công cụ tối ưu để chiếm được lòng tin của khách hàng và thiết lập mối quan hệ tích cực, chuyên nghiệp.

• Giải quyết vấn đề:

Cũng như mọi ngành khác, mọi thứ trong tâm lý học không phải luôn luôn diễn ra như kế hoạch. Có nhiều vấn đề phát sinh buộc nhà tâm lý học phải giải quyết. Nhà tâm lý giỏi cần phải biết linh động, biến hóa trong mọi tình huống. Kỹ năng này bạn có thể rèn luyện thông qua việc xác định vấn đề, đặt giả thuyết, lên kế hoạch thu thập và phân tích dữ liệu,...

• Không phán xét người khác:

Nhà tâm lý học thường sẽ cung cấp dịch vụ dưa trên tinh thần giúp đỡ mọi người vô điều kiện và không phán xét ai. Nhiều người thường hay rơi vào trường hợp đánh giá người khác theo ý kiến chủ quan, như vậy sẽ khiến tình hình nghiêm trọng thêm.

• Nghiên cứu

Khi đối diện với vấn đề tâm lý, bạn sẽ cần phải xem xét tài liệu về các chủ đề khác nhau hoặc thu thập dữ liệu để tiến hành thử nghiệm riêng của mình.

Chọn Psychology, bạn sẽ được học những gì?

Ngành Tâm lý học (Psychology) cung cấp cho người học nền tảng kiến thức khoa học về tâm trí, hành vi và cảm xúc con người, giúp hiểu rõ cách con người suy nghĩ, tương tác và ra quyết định trong đời sống hàng ngày. Trong chương trình học, sinh viên sẽ được tiếp cận với nhiều nhánh chuyên ngành khác nhau, mỗi lĩnh vực tập trung nghiên cứu một khía cạnh riêng của tâm lý.

Một số môn học phổ biến mà bạn sẽ gặp trong chương trình đào tạo bao gồm:

• Tâm lý học lâm sàng (Clinical Psychology): tìm hiểu nguyên nhân và phương pháp điều trị các rối loạn tâm lý.

• Tâm lý học nhận thức (Cognitive Psychology): nghiên cứu quá trình tư duy, ghi nhớ, ra quyết định và giải quyết vấn đề.

• Tâm lý học xã hội (Social Psychology): khám phá cách con người bị ảnh hưởng bởi môi trường xã hội, nhóm và các mối quan hệ.

• Tâm lý học hành vi (Behavioural Psychology): phân tích cách hành vi được hình thành và thay đổi thông qua quan sát và trải nghiệm.

• Tâm lý học phát triển (Developmental Psychology): nghiên cứu sự thay đổi tâm lý của con người theo từng giai đoạn của cuộc đời.

Bên cạnh kiến thức lý thuyết, sinh viên ngành Tâm lý học còn được trang bị kỹ năng ứng dụng thực tiễn như giao tiếp, quan sát, phân tích dữ liệu, đo lường hành vi và kỹ năng tư duy phản biện. Những kỹ năng này giúp người học có thể vận dụng linh hoạt kiến thức tâm lý vào nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, y tế, quản trị nhân sự, tư vấn tâm lý, marketing hay nghiên cứu hành vi người tiêu dùng.

Quan trọng hơn, người học ngành Tâm lý cần rèn luyện sự kiên nhẫn, khả năng lắng nghe và nhạy bén trong giao tiếp, bởi đặc thù công việc thường liên quan trực tiếp đến con người và cảm xúc. Đây cũng là lý do sinh viên ngành này thường được đánh giá cao ở tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề trong môi trường thực tế.

Tùy vào định hướng chuyên sâu, chương trình đào tạo ngành Tâm lý học được chia thành hai hướng chính:

• Cử nhân Khoa học chuyên ngành Tâm lý (Bachelor of Science in Psychology): phù hợp với những ai yêu thích nghiên cứu, thích các môn khoa học tự nhiên như Sinh học, Hóa học, Thống kê và muốn rèn luyện kỹ năng phân tích, đo lường, ứng dụng công nghệ trong nghiên cứu tâm lý.

• Cử nhân Văn khoa chuyên ngành Tâm lý (Bachelor of Arts in Psychology): dành cho người có xu hướng quan tâm đến lĩnh vực xã hội như Xã hội học, Nhân học, Giáo dục, Văn hóa hoặc muốn khám phá khía cạnh con người trong các mối quan hệ và hành vi xã hội.

Mỗi chương trình sẽ có mục tiêu đào tạo riêng, nhưng nhìn chung, ngành Tâm lý học giúp người học hiểu sâu về con người, từ đó áp dụng kiến thức vào cải thiện đời sống cá nhân và cộng đồng — một kỹ năng ngày càng được xem trọng trong xã hội hiện đại.

Ví dụ về course outline của trường Flinders University, Úc

Học Psychology có thật sự “ THẤT NGHIỆP” như lời đồn?

Theo Cục Thống kê ngành Lao Động (The Bureau of Labor Statistics - BLS) thống kê mức tăng trưởng của ngành Psychology là 8% từ năm 2020 đến năm 2030 và dự kiến này sẽ cần khoảng 178,900 vị trí mới cho đến năm 2030. Tuỳ thuộc vào bằng cấp và kinh nghiệm làm việc, mức lương trung bình của ngành Psychology khoảng $82,180 USD/1 năm (BLS , 2020).

Trong suy nghĩ của nhiều người, học tâm lý học sau khi ra trường chỉ có thể trở thành bác sĩ tâm lý (chuyên viên tư vấn tâm lý).

🡪 Nhưng trên thực tế, sự phát triển của xã hội kéo theo nhiều áp lực, âm thầm tác động đến cảm xúc và hành vi của con người. Bằng chứng cho thấy nhiều vụ tự tử ở thanh thiếu niên, hay những vụ án nghiêm trọng với những tình tiết bí ẩn xảy ra…tất cả đều dẫn đến nhận định chung “ nạn nhân có dấu hiệu trầm cảm, stress…” Những dấu hiệu như lo âu, căng thẳng, tâm trạng bất ổn hay luôn lo lắng mệt mỏi về tinh thần là những dấu hiệu cần được giúp đỡ…

🡪 Vì những lý do trên, ngành tâm lý học đã nhanh chóng phát triển và giữ một vai trò quan trọng trong xã hội. Các nhà tâm lý học được tuyển dụng trong các

• Bệnh viện
• Phòng khám sức khỏe tâm thần
• Trường học, cao đẳng và đại học
• Các cơ quan chính phủ, doanh nghiệp tư nhân và các cơ sở tư nhân.

Họ thực hiện nhiều nhiệm vụ và vai trò khác nhau, từ điều trị bệnh tâm thần đến thực hiện nghiên cứu để tác động đến chính sách y tế công cộng.

Hãy tham khảo về từng phân ngành của Tâm Lý cũng như mức lương của từng phân ngành đó nhé:

Các trường đại học hàng đầu đào tạo ngành Psychology

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về ngành Tâm lý học (Psychology) cũng như những kỹ năng cần thiết để phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực đầy tiềm năng này.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các trường đại học đào tạo ngành Tâm lý học tại nhiều quốc gia khác nhau, hãy truy cập website Sunrise Vietnam hoặc liên hệ trực tiếp với Sunrise Vietnam để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ lộ trình du học phù hợp.